Çocuklarda Söz Dinlememe, İnatlaşma ve Disiplin
Çocuğum söz dinlemiyor serzenişi günlük hayatta çoğu anne ve baba tarafından dile getirilen bir sorundur. Çocukların asi ve başına buyruk davranışları, belirlenen kurallara uymamaları ve sorumluluk almamaları ebeveynlerin mutsuz ve çaresiz hissetmelerine neden olur. Fakat bu davranış repertuarının çocuklar için gelişimsel bir sürecin parçası olduğunu bilmek gerekir. Bu sebeple, çocuğum söz dinlemiyor ne yapmalıyım sorusu, çocuğun içinde bulunduğu yaş dilimi dikkate alınarak ele alınmalıdır. Doğru bir yaklaşım ebeveyn ve çocuk arasında sağlıklı bir ilişki kurulmasına zemin oluşturur.
Çocukları birbirinin kopyası ve mekanik bir varlık olarak görmemeli ebeveynler. Her çocuk ayrı bir dünyaya sahiptir. Kendi öznel penceresinden hayatı anlamlandırır. Bu nedenle çocuklarda söz dinlememe durumunu birkaç neden üzerinden açıklamak yerinde bir yaklaşım olmaz. Burada çocuğun farklılığını ve her hikâyenin içindeki farklı dinamikleri görmek gerekir. Altta yatan sebepleri görmek ve buna yönelik spesifik çözümler üretmek gerekir. Her problemi aynı yol ve yöntemlerle çözmek zordur.
Çocuğum Neden Söz Dinlemiyor?
Çocuğum söz dinlemiyor şikayetini dile getiren ebeveynler ilk olarak problemin altındaki sebepleri anlamalıdır. Çocuk neden bu davranışı eyleme koyuyor diye sorgulamalılar. Çocuk bu davranışla hangi mesajı vermek istiyor?
Çünkü genellikle çocuk, anlaşılmamanın ve görülmemenin bir uzantısı olarak problem davranışlara yönelir.
Dikkat Çekme İhtiyacı
Çocuk ebeveynleri tarafından ilgi görmek ve varlığını teyit etmek adına kurallara uymamayı seçebilir. Böyle bir durumda çocuklarda söz dinlememe sürecinin iletişim kurulmaya çalışmakla ilgili olduğunu bilmek gerekir.
Sınırların Net Olmaması
Anne ve babalar tutarlılık ekseninde kuralları net bir biçimde ortaya koymazlarsa çocuk, sınırları bilmeyecek aynı zamanda doğru ve yanlışı ayırt etmeyecektir. Bu durum çocuğum söz dinlemiyor ne yapmalıyım serzenişinin daha sık duyulmasına neden olur.
Bağımsızlık İhtiyacı
Çocuklar içinde bulundukları yaşa bağlı olarak kendi kararlarını almak isterler. Kendi başlarına bir sorumluluk alma ve eylem içinde olmak isterler. Bu talep çocuklarda inatlaşma davranışının temelini oluşturur. Kendi başına alacağı kararların hazzını yaşamak ister ve bunun için mücadele içinde olur. Ebeveynler bu durumu sakinlik ve olgunlukla karşılamalı ve çocuğun zarar görmeyeceği bir yolla bu ihtiyaç tedarik edilmelidir.
Model Alma
Çocuk anne ve babanın aynasıdır. Onların ne söylediğine bakmaz ne yaptığına bakar. Dolayısıyla onları taklit etmeye başlar. Anne ve babanın davranışları tutarsızlık seviyesinde cereyan ediyorsa çocuk bunu fark eder. Bu durum çocuğum söz dinlemiyor bunun için ne yapmalıyım sorusunun daha sık sorulmasına neden olur.
Çocuğum Söz Dinlemiyor Ne Yapmalıyım?
Çocuğum söz dinlemiyor ne yapmalıyım sorusu için en makul cevap doğru bir iletişim ve sabırdır.
Net ve Tutarlı Kurallar Koyun
Çocuk yapısı itibariyle aslında sınıra ihtiyaç duyar. Sınır yoksa kendini güvende hissetmez. Evi keşfetmeye çıkan bebeğin ara sıra geriye dönüp annesiyle göz göze gelmesi bununla ilgilidir. Çünkü çocuk anneyle ve annenin koyduğu sınırlarla kendini güvende hisseder.
Özgürlüğün nerde başlayıp nerede sonlandığı konusu günümüzün en büyük çıkmazıdır hakeza. Bundan dolayı anne ve babalar sınır ve kurallar konusunda net tavırlar ortaya koymalıdırlar. Bu duruş, çocuklarda söz dinlememe eyleminin daha az yaşanmasına neden olur.
Açık ve Anlaşılır Konuşun
Çocuk, anne ve babadan gelen mesajın net ve tutarlı olmasına ihtiyaç duyar. Tutarsızlık ve fluluk çocuğun kendi davranışlarını düzenlemesine olanak sağlamaz. Onun için verilen mesaj yerinde ve anlaşılır olmalı. Böylelikle çocuğum söz dinlemiyor şikayetleri de azalmaya başlar.
Göz Teması Kurun
Çocukla iletişim kurarken ebeveynler beden olarak çocuğa yönelmeli ve aynı göz hizasında iletişim kurmalıdırlar. Çünkü çocuk görülmek ve dikkate alınmak ister. Aksi halde verilen mesajlar çocuk tarafından dikkate alınmaz.
Sabırlı Olun
Çocuktan beklenilen davranış değişimi bir anda ortaya çıkmaz. Zaman, sabır ve emek ister. Çocukların bir davranış öğrenmesi ve davranışlarına yansıtması zaman ister. Bu sebeple, çocuğum söz dinlemiyor ne yapmalıyım sorusunun en büyük cevabı sabır ve zamandır.
Etkili Disiplin Yöntemleri
Çocuklarda söz dinlememe davranışına çözüm olacak etkili yollardan birisi de yerinde ve doğru disiplin metotlarını kullanmaktır. Çünkü, çocuk dış dünyadan gelen disiplin süreçlerini zamanla kendi hayatına aksettirmeye başlar ve kendi içsel sürecini bununla düzenler.
Olumlu Davranışı Pekiştirin
Çocuk ortaya koyduğu olumlu eylemlerin görüldüğüne dair bir geribildirim alırsa o davranışları daha fazla yapmaya başlar. Dolayısıyla ebeveynler çocuğun eylemlerini pekiştirecek geri dönütler vermelidir.
Ceza Yerine Sonuç Odaklı Yaklaşım
Anne ve babalar çocuğu ceza üzerinden terbiye etme metodundan vazgeçmelidir. Çünkü ceza uzun vadede istenilen sonucu asla vermeyecektir. Bunun yerine davranıştan kaynaklı sonuçların görülmesi ve gösterilmesi daha yerinde bir davranış olacaktır.
Tutarlılık Sağlayın
Anne ve baba kurallar konusunda hemfikir olmalı. Ortak bir paydada buluşmalı. Anne evet derken baba hayır dememeli veya baba evet derken anne hayır dememeli. Çünkü çocuk bu durumdan olumsuz olarak faydalanma yoluna gider. Ebeveynler arasındaki tutarlılık çocuğum söz dinlemiyor sıkıntısını azaltacaktır.
Çocuklarda İnatlaşma ile Nasıl Baş Edilir?
Çocuklarda inatlaşma, gelişim sürecinin bir parçasıdır. Bu son derece normal ve yaşanması gereken bir durumdur. Anne ve baba süreci doğru yönetmeli ve aynı tutumlarla çocuğa yaklaşmamalı.
Güç Savaşına Girmeyin
Yukarıda da ifade ettiğimiz gibi çocukla aynı tutumu sürdürmek problemi daha da büyütür. Anne ve baba sakinliğini korumalı ve çocuğun gardını bırakacağı zamanı beklemeli.
Seçenek Sunun
Çocuk bir tercih yapıyorsa tercihlerine göre ona seçenekler sunulmalıdır. Böylelikle kendi eylemlerinin sorumluluğunu alması sağlanır. Çocuk eylemler üzerindeki kontrol hissini daha fazla deneyimlemiş olur. Böylelikle çocuğum söz dinlemiyor şikâyeti de rafa kalkmış olur.
Duygularını Anlayın
Çocuk kendi hislerini ifade etmekte zorlanır. Bu durumun farkında olan ebeveynler onun duygularını ifade etmesine olanak tanımalı ve anlaşıldığı duygusunu ona hissettirmelidirler. Problemli davranışların azalması adına duyguların ifade edilmesi hayati bir önem taşır.
Günlük Hayatta Uygulanabilecek Öneriler
Çocuğum söz dinlemiyor ne yapmalıyım sorusu için doğru yol ve yöntemleri kullanmak gerekir. Bunların başında da günlük hayattaki eylemlerin rutine dönüştürülmesi sağlanmalıdır.
Rutin Oluşturun
Çocukların gün içinde yapacaklarını planlanması onları güvende hissettirir. Belirsizlik ve sınırsızlık çocuğu boşluk duygusuna götürür.
Kaliteli Zaman Geçirin
Anne ve babayla kaliteli ve doyurucu bir şekilde geçirilen zaman çocuğu besleyen en önemli kaynaktır. Olumsuz davranışların önünü kesen önemli bir yoldur.
Ekran Süresini Sınırlayın
Çocuğun aşırı şekilde ekrana maruz kalması ve dijital bir simülasyonun içinde yaşaması onu gerçeklikten koparır. Teknoloji ve dış dünyanın sınırlayıcılığına öfkeyle karşılık vermeye başlar. Bu durum, çocuklarda söz dinlememe davranışını maalesef olumsuz şekilde besler.
Çocuğum Söz Dinlemiyor, Ne Zaman Uzman Desteği Almalıyım?
Gelinen süreçte, çocuğum söz dinlemiyor şikayeti uzun süredir devam ediyorsa ve çocuğun günlük hayatı sekteye uğruyorsa aynı zamanda ebeveynler de bundan olumsuz etkileniyorsa profesyonel bir destek sürecine başvurmak gerekli olabilir.
Uzman bir psikolog desteği, çocuğum söz dinlemiyor ne yapmalıyım sorusu için kapsamlı ve doğru bir yol haritası size sunacaktır.
Sonuç
Özetle, çocuğum söz dinlemiyor ne yapmalıyım sorusu ebeveynlerin sabrı, tutarlılığı ve sağlıklı iletişim kurmalarıyla mümkündür. Önce çocuğun duygusuna dokunmak gerekir. Çocuk anlaşıldığını hissetmeli ve bir birey olarak kabul görmelidir. Baskı ve cezayla istenileni elde etmek zordur.
Şunu unutmamakta yarar var, neredeyse tüm sıkıntıların temelinde sevgisizlik var. Verilmeyen veya alınmayan sevgi çocukta problemli davranışların ana zeminini oluşturur.
Ebeveynler çocuğu kapsamalı. Sevgi ve merhametle ona dokunabilmelidir. Sonrasındaki değişim zaman ve emek isteyen bir süreç olacaktır.
