İlişkide Bağımlılık Nedir, Nedenleri, Belirtileri ve Sağlıklı İlişkiye Geçiş Yolları
İnsan, doğası gereği ilişki kurmak ister, ilişkiyle kurulan bağa da ihtiyaç duyar. Fakat; sağlıklı ilişki ile bağımlılık ekseninde gelişen ilişkiyi birbirinden ayırmak gerekir. İlişkide bağımlılık sürecinde kişinin, kimliksizleşerek partnerine yapıştığını görürüz. Bu tablo, uzun vadede bireyin özgürlük alanını daralttığı gibi ilişki sorunları da ortaya çıkarır.
İlişkide Bağımlılık Nedir?
İlişkide bağımlılık, bireyin tüm manevi yatırımlarını partnerine yaparak onu yaşamının merkezine koymasıdır. Partneri olmadan bu hayatta mutlu olmayacağına ve var olmayacağına inanmasıdır. Bu ilişki profilini sağlıklı ilişkiden ayırmak gerekir. Nitekim, sağlıklı bir ilişkide kişi kendisini var eder. Kendi kişiliğini korur ve ilişkiden de keyif alır.
Ancak bağımlılık ilişkisinde kişi:
- Partnerinden onay alma ihtiyacındadır.
- Yalnız başına karar alamaz.
- Partnerinin biraz uzaklaşması kaygılanması için yeterlidir.
- İlişkide o kadar siliktir ki kendine dair ihtiyaçları görmez.
Bu durumlar, zaman içinde bireyin özgüvenini ve kişisel gelişim kapasitesini kısıtlar aynı zamanda ilişki sorunları sekmesini de açık hale getirir.
İlişkide Bağımlılığın Nedenleri
Bireyin ilişkide bağımlı olmasının altında birden fazla dinamik yatar. Bireyin geçmiş yaşantısı, sahip olduğu kişilik örüntüsü ve yaşadığı travmatik deneyimler kişinin ilişki içindeki pozisyonunu fazlasıyla etkilemektedir.
Çocukluk Deneyimleri
Bireyin aile öyküsünde ve yaşantısında güven duygusunun ve sevgi hissinin yeterince doyuma ulaşmamış olması onu, ilişkide partnerinden bunları tedarik etme anlayışına sürükleyebilir.
Düşük Özsaygı
Özdeğer ve özsaygı duygularında eksiklik yaşayan bireyler bu açığı partnerleri üzerinden kapatmaya çalışırlar. Tabi bu anlayış beraberinde bireyin ilişkide bağımlı hale gelmesine sebep olmaktadır.
Yalnız Kalma Korkusu
Yalnız kalma korkusu, kişinin ilişki içerisinde bağımlı hale gelmesindeki en önemli temellerden bir tanesidir. Çünkü; yalnız kalmaya dair tahammülsüzlük ve korku onları ilişkiye yapışık hale getirir. İlişki onlar için hayatın tamamı gibidir.
İlişkide Bağımlılığın Belirtileri
İlişkide bağımlılığı tanıyabilmek için şu belirtilere dikkat etmekte yarar var:
- Kişinin, kendi duygularını bırakıp tamamen partnerinin duygularına odaklanması.
- Bireyin ihtiyaçlarını görme konusunda kör olması.
- Kaybetme korkusuyla ilişkide ziyadesiyle fedakâr olmak.
- İlişkide partneri kontrol etmeye çalışmak ve aşırı kıskanma hali.
- Partnerinin iyilik haline ve mutluluğuna kendini adayarak kendi mutluluğunu unutması.
İfade edilen bu durumlar, ilişki sorunlarının başlangıç noktasını karşımıza çıkarır.
İlişkide Bağımlılığın Zararları
İlişkide bağımlılık, uzun soluklu olarak analiz edildiğinde kişiye ve ilişkiye zarar verdiği görülmektedir. Nihayetinde ilişkide özgüvenini kaybetmiş ve kimliksiz hale gelmiş kişiler görürüz. Bu bireyler, kontrolcü ve işgalci davranışlarıyla sağlıklı ilişki zeminini de yerle bir ederler. Bundan dolayı ilişki içinde zamanla artan çatışmalar ilişkiyi nefessiz bırakır ve ayrılık kaçınılmaz bir sona dönüşür.
İlişkide Bağımlılık ve Kurtulma Yolları
İlişkinin içinde bağımlı olmaktan kurtulmanın elbette yolları bulunmaktadır. Bireyin içinde bulunduğu ilişki pozisyonunu görmesi, farkındalığa erişmesi ve kişilik yapısına dair profesyonel bir psikolog desteğine başvurması atılacak adımlardan bazılarıdır. Nitekim bireyin ruhsal olarak güçlenmesi, yalnızlık ve kaybetme duygularıyla yaşamayı öğrenmesi iyileşme yolundaki hayati durumları ihtiva eder. Kendi duygusal haznesine ait boşlukları görerek bu boşluklarla sağlıklı bir şekilde mücadele etmesi önemlidir.
Kendine Zaman Ayırmak
Bireyin tüm enerjisini ve zamanını ilişkiye vermeyi bırakarak kendi ilgi alanlarına da yönelmesi gerekir. Sosyal çevreyle olan ilişkilerini iyileştirebilir. En sevdiği etkinliklere vakit ayırabilir.
Özsaygıyı Geliştirmek
Özsaygı gelişimi bireyin sağlıklı bir ilişkiye sahip olması için temel koşuldur. Kendine dair saygısı eksikse kişinin bağımlı bir ilişki kaçınılmazdır. Bireyin sınırlarını koruması ve ihtiyaçlarını görmesi bununla mümkündür. verywellmind makalesinde belirtildiği gibi bağımlılığı bırakmak için öncelikle kendinize değer vermelisiniz.
Profesyonel Destek Almak
Bireyin içinde bulunduğu durumu görmesi ve bu durumdan kurtulması genellikle kolay değildir. Bunun için psikolojik destek alarak ilişkide bağımlılık durumunu geride bırakmak mümkündür. Ayrıca bireyin terapi alması sadece kendisi için değil sağlıklı ilişki beklentisi içinde olan partnerine de faydalı olacaktır. Bazen, ilişkideki bir partnerin hamlesi hastalıklı bir ilişkiyi iyileştirme noktasında çok önemli bir girişim olabilmektedir.
Sonuç
İlişkide bağımlılık, çiftler arasında var olan bağı yaralar ve sağlıksız bir hale getirir. Bireyin kimliğinden ödün vermemesi ilişkiden keyif almasını sağlayacak ve aynı zamanda ilişkinin ömrünü de uzatacaktır. Sağlıklı ilişki, bireylerin birbirine bağımlı ve yapışık halde yaşadığı ilişkiler değildir. Aksine, kendi sınırlarını ve karşıdakinin sınırlarını görebilme kabiliyetine erişmiş, özgür bir şekilde birbirine alan tanıyan ilişkiler tablosudur.
