Stres Yönetimi Nedir, Neden Önemlidir ve Nasıl Uygulanır?
Günümüz modern dünyasında hayatın çok hızlı akması ve bu akışın içindeki sosyal ilişkilerdeki sorunlar, ekonomik problemler ve iş yaşamındaki yükler bireyin uzun süreli bir stresle karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır. Ancak bir insan stres yönetimi becerisi kazanarak ruhsal dengesini koruyabilir. Bu sayede gündelik yaşamını daha dengeli sürdürebilir. Ve hayatın içindeki problem alanlarına yönelik ortaya çıkan duyguyu daha iyi yönetebilme olanağına kavuşur. Bu yazımızda stresin tanımını, ortaya çıkardığı etkileri ve stresle başa çıkma yöntemlerini ele alacağız.
Stres Nedir?
Bedenimizin zorluklar karşısında ortaya çıkardığı doğal tepkiye stres denir. Kısa zaman dilimlerindeki stres, bireyi motive ederek amaca yönelik çalışmasını sağlar. Ancak kronik hale gelen ve uzun zamana yayılan stres, ruhsal ve bedensel açıdan bireyi olumsuz etkiler. Bundan dolayı stres yönetimi, ortaya çıkan bu bozukluğu düzeltmek ve kişiyi ruhsal anlamda dengeye getirmektir.
Stresin Belirtileri
- Uzun süre devam eden yorgunluk ve uyku problemleri görülür.
- Gün içinde dikkati toplamak zorlaşır.
- Kaslarda gerginlik ve baş ağrısı ortaya çıkar.
- Tahammül seviyesinde düşüş ve sinirlilik hali yaşanır.
- İştah artışı ya da tam tersine iştahsızlık gelişebilir.
Stresin Beden ve Zihne Etkileri
Kronik bir stres zaman içinde bireyin zihinsel, fizyolojik ve bedensel problemler yaşamasına neden olur. Bu yüzden zamanla bireyin bağışıklığı düşmeye başlar ve kalp sorunları ortaya çıkar. Kişi duygusal anlamda dalgalanmalar yaşamaya da başlar. Bireyin sürekli stres altında yaşaması dikkatini toplamasına engel olur. Öğrenme süreçlerini ve kendi başına sağlıklı kararlar almasını da olumsuz etkiler. Bu bakımdan, stresle başa çıkma yolları bireyin günlük yaşamın içindeki işlevselliğini ve ruh sağlığını korumasında çok önemlidir.
Etkili Stres Yönetimi Teknikleri
1. Nefes ve Gevşeme Egzersizleri
İnsanın diyaframdan derin nefes alması hem nefes alıp vermesini hem de sinir sistemini dengeleyip sakinleştirir. Nitekim gün içinde bireyin beş dakikalık bir zaman dilimi içerisinde nefesine odaklanarak düzenlemesi onun stres düzeyini ciddi anlamda düşürecektir. Nefes egzersizleri başta olmak üzere mindfulnes, yoga ve meditasyon gibi aktiviteler de stres yönetimi olumlu anlamda etkilemektedir.
2. Düzenli Fiziksel Aktivite
Bireyin fiziksel aktivite içerisinde bulunması endorfin miktarının daha fazla salgılanmasına olanak sağlayacaktır. Diğer yandan bu kimyasalın yeterli seviyede salgılanması bir nevi antidepresan görevi görecek ve kişiyi ruhsal anlamda dengeye getirecektir. Gün içinde bireyin düzenli bir şekilde yarım saatlik yürüyüşler ya da spor yapması stresin etkisini önemli ölçüde azaltabilmektedir.
3. Zaman Yönetimi
Bireyin, stres yaşamasına neden olan faktörlerden bir tanesi de zamanını yönetememesidir. Kişinin, gün içerisinde yapacaklarını planlaması hem işlerinin aksamasını engelleyecek hem de dinlenme olanağı bularak stresin oluşmasını önleyecektir.
4. Sağlıklı Beslenme ve Uyku
Bir insanın sağlıklı ve dengeli beslenme alışkanlığı edinmesi onun zihinsel anlamda da dayanıklı olmasını sağlayacaktır. American Psychological Association (Amerikan Psikoloji Birliği) yazısında da belirtildiği gibi çeşitli besinler içeren bir diyet, sağlığı korur ve stresle başa çıkmak için enerji sağlar. Bireyin sağlıksız yiyecek ve içeceklerden kendini sakınması onun uyku ve beden sağlığını olumlu anlamda besleyecektir. Sonuç olarak bu iki faktörün de stresle baş etmede önemli rolleri bulunmaktadır.
5. Sosyal Destek ve Paylaşım
İnsanın sosyal bir varlık olması haliyle onu diğer insanlarla iletişime geçirmektedir. Bu iletişimin kaliteli olması yani bireyin duygu ve düşüncelerini dile getirmesi ve anlamlı ilişkiler kurması onun stres seviyesini ciddi anlamda düşürecektir. Sosyal destek ağları kişinin stresle olan mücadelesinde çok önemli bir yer tutmaktadır.
Stres Yönetimi İçin Zihinsel Yaklaşımlar
Pozitif Düşünce Geliştirmek
Olumsuz otomatik düşünceleri fark etmek önemlidir. Bunların yerine pozitif düşünceler koymak gerekir. Bu sayede iyi hissetme artar ve stres seviyesi düşer.
Kabul ve Farkındalık
Bireyin anda kalması ve andaki hissiyatları deneyimlemesi duygusal anlamda dengede kalmasını sağlayacaktır. Aynı zamanda her şeyi değiştirmeye gücünün yetmeyeceği gerçeğini kabul etmesi strese açılan kapıları da kapatacaktır.
Stres Yönetimi İçin Profesyonel Destek Ne Zaman Gerekir?
Stres faktörü kişinin uyku kalitesini etkiliyorsa, kronik bir kaygı yaşamasına neden oluyorsa, bireyin motivasyonunu yok ediyorsa ve beraberinde fiziksel rahatsızlıkların da görülmesine sebep oluyorsa bir psikolog desteği almak şart hale gelmektedir. Psikolojik destek/psikolojik danışmanlık problemin altında yatan dinamiklere ışık tutar ve beraberinde sağlıklı bas etme yollarını gösterir.
Sonuç
Stres yönetimi, her insanın yaşam serüveni içerisinde baş etme repertuarına eklemesi gereken bir beceridir. Bireyin düzenli spor veya egzersiz yapması, zaman yönetimini planlaması ve düşüncelerini yönetmesiyle stresin ektilerinden kurtulmak mümkündür. Hayatın içerisinde doğrusal bir zeminde sıfır stresle yaşamak mümkün değildir. Stres, düzeyine göre her zaman bizim hayatımızda olacaktır. Bize düşen stresi yönetebilme becerisi kazanmaktır.
