Çocuğumun Üstün Zekalı Çocuk Olduğunu Nasıl Anlarım?
Ebeveynlerin çoğu çocuklarının üstün bir zekaya sahip olduğunu iddia eder. Çocuklarının, akranlarına göre daha belirgin olarak değişik bir düşünme biçimine sahip olması ve öğrenme kapasitelerinin farklılığı onları bu şekilde düşünmeye sevk etmiştir. Hal böyleyken birçok ebeveyn “çocuğumun üstün zekalı çocuk olduğunu nasıl anlarım?” sorusuyla karşı karşıya kalır. Üstün zeka kavramını yalnızca akademik anlamdaki durumla sınırlandırmamak gerekir. Ayrıca çocuğun yaratıcılık becerileri, merak ve kaşiflik yönü, çevresini gözlemleme gücü ve problem çözme kabiliyeti de dikkate alınması gereken özelliklerdir. Bu çerçevede eğer çocuğu üstün zekalı kategorisinde değerlendirecekseniz onu bütüncül bir bakış açısıyla birçok alanda gözlemlemeniz gerekmektedir.
Üstün Zekalı Çocuk Nedir?
Üstün zekalı çocuk, akranlarına nazaran daha kolay ve hızlı öğrenebilen, soyut bir şekilde düşünebilen ve olaylar arasında sentezleyici bir bakış açısıyla bağlantı kurabilen çocuklardır. Yapılan zeka testlerinde genellikle IQ seviyesi 130 ve üzeri çıkan bireyler üstün zekalı olarak tanımlanır. Fakat bir konuya dikkat çekmemizde tekrar yarar var. Çocuğu, sadece zeka testleriyle üstün zeka kategorisine koymak makul olmayacaktır. Diğer yandan çocuk zekası bilişsel, sosyal ve duygusal birçok farklı katmanı içinde bulundurur. Merak ve keşif eylemlerine sahip aynı zamanda üretebilen ve sorgulayabilen çocukların üstün zekalı çocuk belirtileri gösterdiğini söyleyebiliriz. The Canadian Psychological Association (CPA) yazısına göre üç özellik (olağanüstü zekâ yeteneği, yaratıcılık ve görev bağlılığı) bir arada olduğunda kişi üstün zekâlı olarak tanımlanır; sadece zekâ yüksekliği yeterli değildir.
Üstün Zekalı Çocuk Belirtileri Nelerdir?
“Çocuğumun üstün zekalı olduğunu nasıl anlarım?” sorusunun yanıtı erken yaştaki davranışlarda gizlidir.
Bu çerçevede en belirgin ve sık görülen üstün zekalı çocuk belirtileri:
Erken Yaşta Konuşma ve Kelime Dağarcığının Zengin Olması
Yaşıtlarına göre daha erken konuşmaya başlarlar. Kelime hazineleri zengindir ve sözcükleri anlamına uygun kullanırlar.
Çocuk zekası gelişim yönü itibariyle bu dönemde hız kazanır.
Merak ve Sorgulama Davranışları
Çocuğun merak ve keşif gücü yüksektir. Sürekli olarak yeni şeyler öğrenme çabasında olur. Bu eylemler, çocuklarda zeka gelişiminin doğal seyrinde olduğunu göstermektedir.
Hafızanın Güçlü ve Dikkatin Yüksek Olması
Üstün zekalı çocukların görsel ve işitsel hafızaları oldukça güçlüdür. Bu bireyler gördüklerini ve duyduklarını kolaylıkla hatırlayabilirler. Odaklanma süreleri ilgi duydukları bir durumu barındırıyorsa bu süre rahatlıkla artar.
Yaratıcılık ve Farklı Düşünme
Üstün zekalı çocukların en belirgin özelliklerinden biri yaratıcılıklarıdır. Karşılaştıkları sorunlara farklı ve özgün çözümler üretebilirler.
Duygusal Derinlik
Bu çocukların empati yetenekleri ve karşıdakinin duygusunu anlama kapasiteleri de iyi bir seviyededir. Aynı zamanda güçlü bir adalet duygusuna sahiptirler.
Yukarıda ifade ettiğimiz özelliklerin bazılarını çocuğunuzda gözlemliyorsanız, bir aile danışmanı veya çocuk psikoloğu ile görüşerek süreci sağlıklı bir şekilde yönetebilirsiniz.
Uzman Desteği Ne Zaman Alınmalı?
Anne ve babalardan en çok gelen soru şu:
“Çocuğumun merakı çok fazla, üstün zekalı mı?”
Bu iki etmen yani çocuğun merakının fazla olması veya yüksek akademik başarı onun üstün zeka olduğunu göstermez.
Ebeveynler aşağıdaki durumlarda bir uzmana başvurmalıdır. Bu sayede sorularına net cevaplar bulabilirler.
- Çocuğun derslerde çok sıkılması ve motivasyon eksikliği,
- Akranlarıyla iletişimde yaşadığı zorluklar,
- Öğretmenlerin gözlemlediği farklı öğrenme stili.
Bir uzmana başvurduğunuzda, uzman WISC-IV veya Stanford-Binet gibi zeka testlerini uygular. Böylece çocuğunuzun bilişsel kapasitesini değerlendirir. Profesyonel değerlendirme sonucunda çocuğunuzun üstün zekalı olup olmadığını netleştirir.
Üstün Zekalı Çocuklar Nasıl Desteklenmeli?
Üstün zekalı çocuklar, klasik eğitim metotlarından hızlı bir şekilde soğuyup sıkılabilir. Bu durum göz önünde bulundurularak onların öğrenme hızı ve merak kapasiteleri doğrultusunda bir öğrenme ortamı oluşturulmalıdır.
- İlgi ve yeteneklerine uygun zenginleştirilmiş eğitim programları almalıdırlar.
- Akademik üretkenlikleri kadar bu çocukların duygusal ve sosyal anlamdaki ihtiyaçları da görülmelidir.
- Özgün üretme kapasiteleri desteklenmelidir.
Çocuklarda zeka gelişimi, sadece akademik boyutta değerlendirilmemeli. Bunun yanında çocuğun duygusal süreçte noktasında da desteklenmesi var olan potansiyelin ortaya çıkması adına önem taşımaktadır. Ebeveynler çocuğun belli alanlardaki potansiyelini görmeli ve ona uygun şartları tedarik etmelidir.
Sonuç
“Çocuğumun üstün zekalı olduğunu nasıl anlarım” sorusu, genellikle çoğu anne ve babanın kafasındaki sorulardan biridir.
Üstün zekanın belirlenmesinde testler tek ölçüt değildir. Çocuğun öğrenme kapasitesi ve davranışları da önemli ipuçları verir. Ebeveynlerin önceliği çocuklarını yakından tanımaktır. Dolayısıyla akranlarına göre öne çıkan yeteneklerini gözlemlemeleri gerekir. Potansiyeli fark edilen çocuklar daha mutlu büyür. Desteklendiklerinde sağlıklı bir gelişim gösterirler.
Gerçek üstün zekâ, testlerden çok davranış ve öğrenme biçimlerinde kendini gösterir.
Çocuğunuzun güçlü yönlerini fark edip onu doğru şekilde desteklerseniz, hem potansiyelini gerçekleştirmesine yardımcı olur hem de mutlu bir birey olarak gelişmesini sağlarsınız.
