Bağlanma Stilleri Değişir mi? Sağlıklı Bağ Kurmanın Yolları
Bağlanma stilleri nelerdir sorusu, kişilerin ilişki süreçlerinde neden hep aynı davranış şekillerini ortaya koymalarını anlamak adına önemli sorudur. İlk bakımverenler yani anne babamız veya bize bakan kişilerle kurduğumuz ilk ilişki paternleri sonraki ilişkilerimizde nasıl bir ilişki kuracağımızın temelini oluşturur. Bu nedenle bağlanma stilleri, yetişkinlik yaşamındaki duygusal ve sosyal ilişkilerin hangi tonda yaşanacağını fazlasıyla etkiler.
Çoğu kişi, ilişkilerde sürekli patinaj sorunları yaşadığını ve hep aynı problem döngülerine maruz kaldığını ifade eder. Bu döngülerin tekrar etmesi kişinin bu durumu sorgulamasına neden olur. Çünkü; farklı bireylerle hep aynı takılmaları yaşamaya başladığını fark eder.
Oysa bağlanma stilleri nelerdir sorusu için cevap olan yanıtlar, ilişkilerdeki bu benzer tıkanmaların sebebini bize göstermektedir. Aynı zamanda ilgili davranış örüntülerinin nedenini anlamamıza yardımcı olur ve sağlıklı bir ilişki yaşamamızı da sağlar.
Bağlanma Nedir?
Bağlanma nedir sorusunun tanımı; kişinin güvende hissetme amacına yönelik olarak başka biriyle duygusal boyutta yakınlık kurmasıdır. Bebeklik döneminde yani 0-2 yaş arasın birincil bakımveren kişiyle kurulan ilişkinin izleri yaşam boyu bireye eşlik eder. Bireyin, sonraki ilişkilerde ortaya koyacağı bağlanma biçimi bu ilişki örüntüsüyle şekillenir.
Bu sebeple bağlanma stilleri, yalnızca çocukluk yaşamıyla sınırlı kalmaz, bireyin sonraki hayatında da etkisini fazlasıyla gösterir. Yani bebeklik ve çocukluk yaşantısında yaşanan sadece o günlerde kalmıyor aynı zamanda bireyin sonraki hikayesinin de belirleyicisi oluyor. Böylelikle romantik ilişki biçimlerinin ve sosyal hayattaki ilişkilerin ana teması güvenli veya güvensiz bağlanma olarak ortaya çıkıyor.
Bağlanma Stilleri Nelerdir?
Bağlanma stilleri nelerdir sorusuna cevap olarak, dört bağlanma stilinin olduğunu ifade edebiliriz. Bu bağlanma stilleri, kişinin ilişkilerdeki davranış ve bağ kurma biçimini belirler. Böylelikle sağlıklı ve sağlıksız ilişki modaliteleri ortaya çıkmaya başlar.
Güvenli Bağlanma
Güvenli bağlanma, bağlanma stilleri içinde bireyin sahip olacağı en sağlıklı biçimdir. Bu bağlanma stiline sahip kişiler ilişkilerini daha sağlıklı bir zeminde yaşarlar. İlişkilerinde sağlıklı bir yakınlık kurabilecekleri gibi kendi sınırlarını ve bağımsızlıklarını koruma refleksleri de vardır.
Bu bireyler, duygu ve düşüncelerini açık bir biçimde dile getirirler. Karşısındaki bireyle net bir ilişki içinde olurlar ve ona güven içinde yaklaşırlar. Çünkü; güvenli bağlanma stili geliştirmemiş birisi karşısındaki kişiye güven duyamaz. Yani herkes ilişkide kendi iklimini yaşar. Güvenli bir yaşantı iklimi ilişkilerde de bahar havası yaşatır kişilere. Bu sebeple bağlanma stilleri içindeki güvenli bağlanma en makul ve sağlıklı olanıdır.
Kaygılı Bağlanma
Kaygılı bağlanma, kişinin ilişkide sürekli bağlantıda olmak istediği ve onay arama ihtiyacı içinde olduğu stildir. İlişkilerdeki çıkmazlar ve problem odaklarının ana kaynağı bu bağlanma stilinin etrafında şekillenir. Bu bireyler, partnerleriyle sürekli irtibatta ve bağlantıda olmak isterler. Kaybetme korku ve kaygılarını en üst seviyede yaşarlar. Bu sebeple partnerlerine yapışıp kalırlar ve onu işgal ederler.
Bu durum aynı zamanda ilişki içinde şiddetli duygusal dalgalanmaların yaşanmasına zemin hazırlar. İlişki içinde duygu teması çok hızlı değişir. Bir anda ilişki cennetten cehenneme dönebilir. Bu sebeple bağlanma stilleri nelerdir sorusu için bu bağlanma stili ilişkideki problemlerin aşılması adına çok fazla önem arz eder.
Kaçıngan Bağlanma
Kaçıngan bağlanma stilinde birey, duygusal yakınlık kurmaktan kaçınır. Karşıdakine bağlanmaktan kaçar. İlişkide yutulmaktan ve boğulmaktan çok korkarlar.
Bu bireylerin olduğu ilişkide derin ve anlamlı bağların kurulması zordur. Yakınlığın kurulacağına dair belirtiler ilişkide ortaya çıkınca hemen kendilerini ilişkiden geri çekerler. Bu sebeple, bağlanma stilleri içindeki bu stile sahip bireylerin kendilerini ve ilişki kurma biçimlerini anlamaları oldukça önemlidir.
Korkulu (Dağınık) Bağlanma
Korkulu bağlanma, bireyin bir yandan yakınlık kurmak istediği bir yandan da kaçınma davranışı içinde olduğu bir ikilemi ifade eder. Bu bağlanma biçimi içerisinde iki rengi de barındırır.
Bu bireyler, ilişkilerinde tutarlı ve kararlı bir tavır ortaya koyamazlar. Bu tablonun ikircikli hali, bağlanma stilleri nelerdir sorusu için karmaşık bir cevap niteliği taşır.
Bağlanma Stilleri Nasıl Oluşur?
Bağlanma stilleri, bebeklik ve çocukluk yaşantımızda daha çok bebeklik yaşantımızda 0-2 yaş arasında bakım veren kişiyle kurduğumuz ilişkiye bağlı bir şekilde gelişir. Birincil bakım veren kişi olarak nitelendirilen kişi anne, bakıcı, teyze veya baba gibi muhtelif kişi olabilir.
Ebeveyn Tutumları
Bebeğin anneyle kurduğu tutarlı ve güvenli ilişki örüntüsü yetişkinlik yaşantısındaki ilişkilerde ona güvenli bağlanma olarak geri dönecektir. Anne ve babanın kapsayıcı, tutarlı ve güvene dayalı iletişim tarzı bunu destekler. Aksi tabloda ise güvensiz, kaçıngan ve korkulu bağlanma stillerinin oluşması muhtemeldir.
İhmal ve Tutarsızlık
Çocuğun duygusal, fiziksel ve fizyolojik ihtiyaçlarının görülmemesi ve bu ihtiyaçların karşılanmaması güvensiz bağlanmanın oluşmasına neden olur.
Özellikle ebeveynin tutarsızlığı bu ruhsal zeminin oluşmasında önemli bir paya sahiptir.
Travmatik Deneyimler
Çocukluk yaşantısındaki travmatik deneyimler, bağlanma stilleri nelerdir sorusuna cevap olacak önemli bir açıklamadır. Çünkü travma bireyin hayatı güvenli veya güvensiz olarak algılamasında çok önemli bir belirleyicidir.
Bağlanma Stilleri İlişkileri Nasıl Etkiler?
Bağlanma stilleri, kişinin duygusal bağ kurduğu kişiyle olan ilişkisini önemli derecede etkiler. Kişinin ilişkideki güvenli veya kaygılı bağlanma hali ilişkinin içindeki huzuru ve ilişkinin ömrünü etkileyecek hayati bir durumdur. Bireyin kaygıyla partnerine yapıştığı ve onu işgal ettiği ilişki tablosu görülür genellikle.
İletişim Tarzı
Güvenli bir bağlanma stiline sahip kişiler partnerleriyle açık bir iletişim kurarlar. Ancak; güvensiz bağlananlar genelde dolaylı ve pasif agresif bir iletişim kurarlar.
Güven Problemleri
Güvensiz bağlananların en büyük sancılarından birisi güvensizliktir. Güvensizlik ilişkide çatışmayı ve kontolü getirir.
Duygusal Yakınlık
Bağlanma stilleri, bireyin insanlarla kuracağı yakınlığı da belirler. Hem sosyal ilişkilerde hem de duygusal ilişkide yakınlığın derecesini bireyin bağlanma biçimi belirler.
Bağlanma Stilleri Değiştirilebilir mi?
Bağlanma stilleri nelerdir sorusunun cevaplanması kadar bu bağlanma biçimlerinin değişime açık olup olmadığı da merak edilen bir başka sorudur.
Aslında bağlanma biçimi hayatta kurulan güvenli ilişki zeminleriyle değişime uğrayabilir. Bu durum mümkündür. Aynı zamanda farkındalık ve içgörünün gelişmesi için de terapi alınması önem arz eden bir durumdur.
Farkındalık Geliştirmek
Değişim için ilk adım önce bireyin mevcut bağlanma stilini keşfetmesidir. Bunun hakkında bilgi sahibi olmasıdır.
Sağlıklı İlişkiler Kurmak
Güvenli ve huzurlu ilişkiler, bağlanma stilleri tablosunun değişime uğraması noktasında önemli bir etkiye sahiptir.
Profesyonel Destek
Bireyin bağlanma stili hakkında bilgi sahibi olması ve bu stili dönüştürmesi adına terapi çok önemli bir kaynaktır.
Günlük Hayatta Bağlanma Stilini Anlamak
Bağlanma stilleri nelerdir sorusu için bireyin gündelik hayatta sergilediği davranış ve tutumlara da dikkatle bakılması gerekir. Çünkü eylemler ve söylemler bize bağlanma stilinin rengini verir.
Tepkileri Gözlemlemek
İlişki içerisindeki takınılan tutumlar ve sergilenen davranışlar bağlanma biçimini bize gösteren işaretlerdir.
Duyguları Tanımak
Bireyin duygularını tanımlaması ve görmesi önemli bir farkındalıktır.
İlişki Kalıplarını İncelemek
Bireyin çeşitli ilişkilerdeki tıkanma biçimleri, bağlanma stilleri tablosunun görülmesi için belirleyici etkenlerdir. Kişi, hep aynı döngüleri yaşıyorsa bu bağlanma stiliyle yakından ilişkilidir.
Ne Zaman Destek Alınmalı?
Birey, ilişkilerinde sürekli aynı patinajları çekiyorsa hep aynı takılmaları yaşıyorsa destek alması faydalı olacaktır.
Uzman desteğiyle, bağlanma stilleri nelerdir sorusuna kapsamlı cevaplar bulmak mümkündür.
Sonuç
Özetleyecek olursak; bağlanma stilleri nelerdir sorusu, bireyin geçmiş yaşamında anne veya anne yerine hizmet veren kişiyle kurulan ilişkiye dayanır. Kişinin, bebeklik dönemindeki duygusal ihtiyaçlarının karşılanıp karşılanmaması bağlanma şeklinde önemli bir belirleyicidir.
İlişkilerde bağlanma stilleri önemli bir etkiye sahiptir. Ancak bu stiller hayattaki ilişki etkileşimleriyle değişime ve dönüşüme açıktır.
Farkındalık, içgörü ve profesyonel destekle bireyin dengeli ve sağlıklı ilişkiler yaşaması muhtemeldir. Önemli olan kişinin kendisini tanıma yolculuğundan vazgeçmemesidir.
