Çocuklarda Davranış Problemleri Neden Ortaya Çıkar ve Nasıl Çözülür?
Bireyin, kişiliğinin şekillendiği dönem çocukluk dönemidir. Fakat bu yaş diliminde çocuklarda birtakım davranış problemleri de görülmektedir. Çocuklarda davranış problemleri, sosyal hayatta, ailede ve okul hayatında uyum konusunda zorluklara yol açmaktadır. Nitekim şiddet eğilimli davranışlar, kuralları yok sayma, öfke agresyonları, yalan beyanlarda bulunma ve sürekli söylenilenin tersini yapma gibi durumlar davranış sorunları çatısı altında görülmektedir.
Çocuklarda Davranış Problemlerinin Yaygın Belirtileri
Çocuklarda davranış problemleri belirtileri, ebeveynler tarafından dikkate alınması ve takip edilmesi gerekir.
Bu belirtilerden bazıları şunlardır:
- Kronik öfke nöbetleri/patlamaları
- Akranlara karşı saldırgan davranışlar
- Kuralları yok sayma ve inatçılık
- Aileye ve çevresindekilere yalan söyleme
- Akademik başarıda düşüş ve derslere karşı ilgisizlik
- Sosyal ortamlara katılmama ve izole olma hali.
Uzun vadede bu ifade edilen davranış bozuklukları görülmeye devam edilirse bir psikolog desteğinin alınması gerekmektedir. Çünkü hem biyolojik dinamikler hem de psikolojik faktörler profesyonel bir desteğin alınmasını gerekli kılmaktadır. Ailenin veya okuldaki öğretmenlerin bu durumu kendi başlarına halletmeleri zordur. Böylece çocuğun anlaşılmaması ve ters yönde etkilerin ortaya çıkmasına sebep olacak yaklaşımlar çocuğa daha fazla zarar verebilmektedir.
Çocuklarda Davranış Problemlerinin Sebepleri
Davranış problemlerinin sebepleri, içinde birden fazla dinamiği barındırır. Örneğin çocuğun içinde büyüdüğü aile yapısı, maruz kaldığı çevresel koşullar ve biyolojik temel çocuklarda davranış bozuklukları sürecini başlatan en temel faktörler arasında yer almaktadır.
Aile İçi İlişkiler
Çocuğun, büyüdüğü ailenin sahip olduğu iletişim dili ve ebeveynlerin çocuklarıyla ilişkileri, çocuklarda davranış sorunları probleminin oluşumuna zemin hazırlamaktadır. Bu nedenle çocuğun aile tarafından ihmal edilmesi, katı ve şiddet içerikli muamelelere maruz kalması ve sevgi görmemesi bu problemin ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Aile üyelerinin takındığı olumsuz tutumlar özellikle ebeveynlerin, çocuğun davranış problemleri geliştirmesine neden olmaktadır. Çünkü; görülmeyen ve ihmal edilen çocuk problem alanlarıyla varlığını ortaya koymaya çalışacaktır.
Okul Ortamı
Çocuğun okul ortamında akran zorbalığına uğraması, sert öğretmen tutumuna maruz kalması, ders başarısındaki düşüşle beraber hissedilen başarısızlık hissi çocuklarda davranış problemleri geliştirmektedir.
Psikolojik ve Biyolojik Faktörler
Çocuğun genetik öyküsü ve ebeveynlerinin psikolojik durumları davranış problemlerinin sebepleri arasında görülmektedir.
Medya ve Teknoloji Kullanımı
Çocuğun kontrolsüz şekilde ekrana maruz kalması davranış problemlerine sebep olabilir. Yaşına uygun olmayan şiddet içerikleri de bu durumu artırmaktadır. Dolayısıyla çocuğun zihinsel dünyasındaki şiddet içerikli görüntüler zamanla onun eylem repertuarını da şekillendirmeye başlayacaktır.
Başa Çıkma Yöntemleri
Davranış problemleri ve çözüm yolları, bireyin içinde bulunduğu yaş aralığına göre değişmektedir. Ve sorunun temeline bağlı olarak farklılık göstermektedir. Bu konuda ebeveynler için yararlı yöntemlerden bazıları şunlardır:
- Sevgi ve güvenin çocukla ve aile içi iletişimde eksik edilmemesi
- Mutabık kalınan kuralların kararlı bir biçimde uygulanması
- Olumlu eylemlerini pekiştirme adına çocuğun ödüllendirilmesi
- Bir uzman desteğine başvurarak psikolog veya pedagogdan yardım alınması.
Sonuç olarak anne ve babaların izleyeceği bu yollar çocuklarda davranış problemleriyle başa çıkma durumlarında etkili olacaktır.
Sonuç
Çocuklarda davranış problemleri, ebeveynlerin erken dönem farkındalıklarıyla beraber nihayete kavuşturucak problem alanları arasında yer almaktadır. Bu sebeple anne ve babalar, çocukla kurdukları ilişkide sabırla ve bilinçli yaklaşımlarla çocuğun gelişim sürecinin sağlıklı bir şekilde devam etmesini sağlamalıdır. Bununla beraber American Psychological Association’ın makalesinin belirttiği gibi; genel olarak, çocuğunuzun davranışları yaşına uygun değilse, sürekli tekrar ediyorsa ve öğrenmesini, gelişimini ya da sosyal hayatını engelliyorsa bir uzmana danışma zamanı gelmiştir. Öte yandan, aile dışında başvurulacak profesyonel bir destekle beraber davranış sorunları önemli ölçüde azalacaktır.
Çocuğun şiddet içerikli bir ortamda büyümemesi ve ruhunun sevgiyle okşanması onu davranış problemlerinden koruyan en önemli bariyerlerden biri olacaktır. Tabi bunu çocuğa sunacak kişiler ebeveynlerdir. Onu bedenen ve zihnen hayata sağlıklı bir şekilde hazırlayacak olan kişiler anne ve babalardır.
