Erteleme Alışkanlığı ve Çözüm Yolları
İşleri ertelemek, günlük hayatın içinde birçok kişinin yaşadığı problemlerden birisidir. Yerine getirilmesi gereken işleri ertelemek veya ertesi güne bırakmak o an için bir rahatlama sağlayabilir ama uzun bir zaman dilimine baktığımızda kişiye stres ve kaygı olarak geri döner. American Psychological Association’ın yayımladığı yazıda da kronik erteleme davranışının uzun vadede ciddi fizyolojik problemlere yol açtığı görülmektedir. Aslında esas soru şu; işlerimizi neden erteliyoruz ve bundan kurtulmanın yolları var mı?
Erteleme Davranışı Nedir?
Erteleme, bilinçli bir şekilde, yapılması ve yerine getirilmesi gereken işleri sonraki zaman dilimlerine bırakma eylemidir. Nitekim işlerimizi neden erteliyoruz diye düşündüğümüzde, bunun yalnızca tembellik değil psikolojik bir erteleme davranışı olduğu görülür. Yani beynin haz ilkesi gereği, o anki hazza yönelmesi uzun vadede yapılmış planları rafa kaldırtır. Bundan dolayı birey, o anda dizi izlemeyi ders çalışmaya tercih edebilir veya bitirilmesi gereken raporları bir tarafa bırakıp sosyal medyanın cazibesine kapılabilir. Fakat; uzun soluklu süreçte bu durum işlerin birikmesine ve kişinin oldukça yüksek düzeyde kaygı yaşamasına sebep olmaktadır.
İşlerimizi Neden Erteliyoruz? Erteleme Alışkanlığının Psikolojik Nedenleri
İşlerimizi neden erteliyoruz sorusu için erteleme psikolojisinin arkasındaki nedenlere bakmalıyız.
1. Mükemmeliyetçilik
İşlerimizi neden erteliyoruz sorusunun en yaygın cevaplarından biri mükemmeliyetçilik baskısıdır. Kısaca bireyin bir işi mükemmel ve kusursuz yapma arzusu onu eylemsiz bırakmaya başlar. Çünkü kişi mükemmeliyetçilik anlayışıyla en iyisini yapmanın derdindedir. “En iyisi olmayacaksa o iş olmamalı” düşüncesi onu eyleme geçmekten alıkoyar.
2. Başarısız Olma Korkusu
Kişinin başarısız olma endişesi, onun harekete geçmesini engelleyen önemli işlevsiz inançlardan bir tanesidir. Bu korku hali, bireyin bir şeylere başlamasına ket vurur. Kısa bir zaman dilimi içinde kişi, bu riski almayıp rahatlamış olsa da, buna karşın uzun vadede özgüvenini kaybetme durumuyla karşı karşıya kalır.
3. İşlerin Büyüklüğü
Bireyin yapacağı işin büyüklüğü onun kapasitesini aşıyorsa bazen tamamen geride durmayı tercih eder. Bu nedenle, “Bunu bitirmem çok zor” diye düşünüp eyleme geçmemeyi seçer. Böylece yapacağı işi parçalara bölme ve yavaş yavaş yapma fikrinden ziyade hiç başlamamayı tercih eder.
4. Zamanın Yönetilememesi
İşlerimizi neden erteliyoruz sorusunun önemli nedenlerinden biri, zamanı planlı ve verimli kullanamamaktır. Bazı bireylerin zaman konusundaki özensizliği işlerin daha fazla birikmesine sebep olur. Dolayısıyla, işleri sıraya koymayı ve zamanı yönetmeyi beceremez kişi. Böylelikle biriken işler daha fazla bireyin gözünde büyür ve erteleme davranışı başvurulan yollardan biri olur.
5. Otoriter ve Katı Kurallı Ebeveynlerin Olması
Kontrolcü ebeveynlerle büyüyen ve sürekli kontrole maruz kalan bireyler yetişkinlik yaşamlarında her şeyi ertelemeye başlarlar. Çünkü; sürekli kontrol altında olmak bu bireylerin sonraki hayatlarında kontrolü ele almalarına sebep olur. Bu kontrol genelde şu şekildedir; “canım ne zaman isterse o zaman yaparım” anlayışıdır. Aslında bu anlayış, zaman içinde işlerin daha fazla birikmesine ve kişinin sorumluluklarının altında ezilmesine zemin hazırlamaktadır.
Erteleme Davranışının Sonuçları
Bireyin, işleri erteleme eylemi ilk başlarda basit ve sıradan bir eylem gibi görünse de zaman içinde ciddi olumsuzluklara neden olur:
- Öncelikle kaygı ve stresin boyutu artar,
- Biriken işler ona suçlu hissettirir,
- Özgüvensiz hissetmeye başlar,
- Kişi öğrenciyse ders başarıları olumsuz etkilenmeye başlar,
- İş hayatında problemler çıkmaya başlar,
- Sosyal ve duygusal ilişkiler de erteleme davranışıyla beraber olumsuz etkilenmeye başlar.
Nihayetinde erteleme eylemi kişinin, hayatında patinaj çekmesine ve yol almamasına sebep olur. Bu durum yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiler.
İşlerimizi Neden Erteliyoruz ve Bu Döngüden Nasıl Çıkabiliriz?
Erteleme davranışından kurtulmak için bazı yöntemleri kullanmak yararlı olabilir:
- İşleri küçük parçalara bölerek yapabileceği kıvama dönüştürmek
- Gün içerisinde yapacaklarını listelemek
- Haftaya ve güne dair planlar yapmak
- Mükemmellik düşüncesinden uzaklaşmak
- Küçük bir adımla başlamayı seçmek
Önemle belirtmek gerekir ki ertelemenin önündeki en büyük engel başlamaya dair adımı atmamaktır. Çok küçük bile olsa istikrarlı ve kararlı bir adım atmak başlangıç için çok önemlidir.
Sonuç
İşlerimizi neden erteliyoruz sorusu daha çok psikolojik zeminle alakalıdır. Bireyin içinde bulunduğu ruh hali ve duygusallığı bu durumu etkilemektedir. Bunların yanında kişinin mükemmeliyetçi yapısı, başarısız olma endişesi, zaman yönetimindeki plansızlığı erteleme davranışının ana sebeplerini oluşturmaktadır. Fakat; doğru yöntemleri keşfetmek ve psikolojik ruh haline yönelik profesyonel destek almak bu sorunun aşılmasını mümkün kılıyor.
